2026'da DIFC vakfı mı trust mı: vakıf çoğu aile için neden kazanıyor – ve ne zaman kazanmıyor

Dört yüzyıl boyunca trust, bir ailenin servetin mülkiyetini kullanımından ayırmak için sahip olduğu tek ciddi araçtı. İngiltere'de haçlıların malikânelerini korumak için icat edildi, hakkaniyet yargıçlarınca inceltildi, ortak hukuk dünyasına ihraç edildi ve yirminci yüzyılın ikinci yarısında offshore merkezlerce endüstrileştirildi. Muhteşem bir hukuk mühendisliği örneği olmayı sürdürüyor. Ama içinde pek çok modern ailenin rahatsız edici bulduğu bir öncül taşıyor: varlıkları korumak için kurucu onları vermek zorunda – hukuken, tamamen ve görevleri serveti inşa eden kişiye değil lehtarlara yönelik olan bir trustee'ye.

Vakıf bu rahatsızlığa cevap veriyor. Liechtenstein, Panama ve Hollanda'da inceltilip ortak hukuk merkezlerince yeniden mühendisliği yapılan bir medeni hukuk icadı olarak varlıkları tüzel kişi sıfatıyla kendi adına tutuyor, trustee yerine bir konseyce yönetiliyor, kurucunun yazdığı bir tüzüğü izliyor ve kurucunun korumayı ortadan kaldırmadan tanımlı yetkileri elinde tutmasına izin veriyor. Dubai Uluslararası Finans Merkezi her iki aracı da aynı yıl, 2018'de, özenle hazırlanmış iki kanunla benimsedi. Sekiz yıl sonra piyasa oyunu verdi. Bu yazı nedenini ayrıntısıyla ve bu oyun belirli bir aile için nerede yanlış olduğunu açıklıyor.

İki kanun, iki felsefe

DIFC Trust Law, DIFC Law No. 4 of 2018, modern bir ortak hukuk trust kodudur. Açık, ihtiyari, amaç ve hayır trust'larını tanır, sınırsız süreli trust'lara izin verir, kurucunun belirli yetkileri saklı tutmasına imkân verir, koruyucular öngörür ve trust uyuşmazlıklarında DIFC Mahkemelerini yetkili kılar. Bu kanuna göre trust bir tüzel varlık değildir: trustee'nin lehtarlara ya da amaçlara karşı fidüsyer yükümlülüklerle varlıkların hukuki mülkiyetini elinde tuttuğu bir ilişkidir. Sözleşme yapan, dava açan ve dava edilen trustee'dir; trust'ın kendisi bunları yapamaz.

2024'te koruyucu hükümlerini güçlendirmek üzere değiştirilen DIFC Foundations Law, DIFC Law No. 3 of 2018, kategorik olarak farklı bir şey yaratır. DIFC vakfı, DIFC Şirketler Sicili'ne kayıtlı, başlangıç varlıklarını katan ve vakfın amaçlarını tüzükte belirten bir kurucu tarafından kurulan, ayrı tüzel kişiliğe sahip bir tüzel kişidir. Gerçek ya da tüzel kişi olabilen en az iki üyeli bir konseyce yönetilir; konseyi denetleyen bir koruyucusu (guardian) olabilir – amaç vakıflarında olmak zorundadır – ve özel iç tüzüğü lehtarların nasıl belirlenip nasıl yararlandırılacağını düzenler. Hissedarı ve sahibi yoktur. Kendi kendisine aittir, varlıklarını kendi adına tutar ve tüzüğüne göre tasfiye edilene dek varlığını sürdürür.

On karşılaştırma noktası

1. Tüzel kişilik

Diğer tüm farkların büyüdüğü kök burası. Vakıf tüzel kişi olduğu için banka hesabını kendi adına açar, hisseleri sicilde kendi adına tutar, kira sözleşmesini imzalar ve tapuda malik olarak görünür. Trust bunların hiçbirini yapamaz; trustee yapar ve her karşı taraf trustee'nin yetkileri, senet ve düzenlemenin arkasındaki gerçek faydalanıcıların kimliği konusunda kendini tatmin etmek zorundadır. Özellikle bankalar vakfı olağandışı yönetişimli bir şirket – anladıkları bir şey – trust'ı ise hukuki görüş gerektiren bir soru olarak görür. Pratikte tek başına bu, bir vakfın onboarding süresini haftalarca kısaltır.

2. Kontrol

Trust üzerinde kontrolü elinde tutmak isteyen bir kurucu, aracın kendisiyle savaşır. DIFC hukukunda saklı yetkiler mümkündür, ancak elde tutulan her yetki, düşman bir mahkemenin, alacaklının ya da vergi idaresinin kurucunun varlıklarından gerçekten hiç ayrılmadığını ileri sürerken işaret edeceği bir yetkidir. Trustee ise görevlerini lehtarlara borçludur ve kurucunun isteklerini hukuka uygun biçimde reddedebilir. Vakfın kurucusu ise yönetişimin içine tasarlanmıştır. Konseyde oturabilir, konsey üyelerini atayıp görevden alabilir, koruyucu rolünü üstlenebilir ya da aday gösterebilir ve Sicil'in kurucu etkisine ilişkin 2024 kılavuzunun sınırları içinde tüzükte belirli yetkileri – değişiklik, iptal, dağıtımların onayı – saklı tutabilir. Yapı, kurucu ondan sürgün edildiği için değil, ayrı bir kişi olduğu için korur.

3. Koruma

Her iki araç da dürüstçe fonlandıkları sürece varlıkları kurucunun gelecekteki kişisel borçlarından korur: mevcut alacaklıları boşa çıkarmak için yapılan bir devir her iki rejimde de geri alınabilir ve hiçbiri yaptırımlara ya da cezai dondurma kararlarına karşı kalkan değildir. Vakfın öne geçtiği yer koruma duvarı. 2024 değişiklikleriyle pekiştirilen Foundations Law, DIFC Mahkemelerine usulünce kurulmuş bir vakfı boşa çıkaracak yabancı kanun ve kararları – saklı pay kuralları, yurt dışındaki evlilik ya da boşanmadan doğan talepler, kurucunun yabancı hukuka göre ehliyetsizliğine dayanan itirazlar – dikkate almamalarını ve geçerlilik ile yönetim sorularına münhasıran DIFC hukukunu uygulamalarını emreder. Trust'ta da benzer koruma duvarı dili var, ancak pratik koruması birinci noktadaki nedenle daha zayıf: varlıklar bir trustee'de ve trust ilişkisini tanımayı reddeden yabancı bir mahkeme doğrudan kurucuya bakar.

4. Ailenin gerçekten yaşadığı yerde tanınma

Dubai'de yapılanan ailelerin çoğu trust'ı bilmeyen ülkelerden geliyor ya da oralarda mirasçıları var: Körfez'in kendisi, Mısır ve Levant, Türkiye, Rusya, Ukrayna ve BDT, Kıta Avrupası, Çin, Kore, Latin Amerika. Bu hukuk sistemlerinde trust en iyi ihtimalle bir mahkemenin yeniden nitelendirebileceği yabancı bir merak konusu, en kötü ihtimalle vergi idaresinin muvazaa saydığı bir düzenek. Vakıf ise medeni hukuk dünyasının tamamında yerli bir kavram. Bir Alman noteri, bir Türk mahkemesi, bir Kazak bankası ya da bir İsviçreli uyum yetkilisi seminere gerek kalmadan vakfın ne olduğunu anlar. Gelecek nesli üç hukuk sisteminde miras alacak bir aile için bu bir ayrıntı değil; kurucunun ölümünden sonra işleyen bir yapı ile dava üreten bir yapı arasındaki fark.

5. Gayrimenkul

DIFC ile Dubai Tapu Dairesi arasındaki 2019 tarihli düzenlemeden bu yana DIFC vakıfları Dubai'de mülk edinebiliyor – belirlenmiş bölgelerde doğrudan ya da tek amaçlı bir iştirak üzerinden – ve ailenin gayrimenkullerini tutan bir holding şirketine sahip vakıf modeli standart hâline geldi. Trust ise Dubai gayrimenkulünü yalnızca trustee adına ya da bir şirket aracı üzerinden tutabiliyor; bu bir katman ve Tapu Dairesi'nde bir açıklama ekliyor.

6. Vergi

2023'te yürürlüğe giren BAE kurumlar vergisi rejimi vakfa bir avantaj daha verdi. Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre ana faaliyeti belirli gerçek kişiler ya da kamu yararı için varlık edinmek, tutmak, yatırmak ve yönetmek olan ve ticari faaliyet yürütmeyen bir aile vakfı, vergisel şeffaflık için başvurabilir – kurumlar vergisi açısından fiilen görünmez olur ve gelir varlıkları doğrudan tutuyorlarmış gibi lehtarlara atfedilir. Bunun yerine bir işletme grubu tutan vakıf ise diğer DIFC kuruluşları gibi değerlendirilir; uygun gelire serbest bölge nitelikli rejimi uygulanabilir. Trust'lar da benzer şeffaflığa ulaşabilir, ancak trust bir tüzel varlık olmadığından analiz daha karmaşıktır. Uluslararası vergi kurucunun ülkesinin sorusu olmayı sürdürür: yabancı bir idare vakfı trust ya da şirket olarak nitelendirebilir ve trust'ın zaman zaman kazandığı nokta tam olarak burasıdır.

7. Maliyet

DIFC vakfının sicil maliyeti neredeyse şaşırtıcı ölçüde düşük: Sicil'in yayımlanmış ücret tablosuna göre ilk yıl USD 200 lisans ücreti, sonrasında yıllık USD 500. Gerçek maliyet profesyonel – tüzük ve iç tüzüğün hazırlanması, konsey yönetimi, kullanılıyorsa tescilli acente, hesaplar ve uyum – ve danışmanla kararlaştırılan sabit bir yıllık tutar. Trust'ın maliyeti yapısal olarak farklı. DIFC'de profesyonel trust hizmetleri, DFSA lisanslı bir trust şirketi gerektiren düzenlenmiş bir finansal faaliyet ve bu şirketler fidüsyer sorumluluk taşımanın ücretini alıyor: tipik olarak trust'taki varlıkların yüzdesi ya da önemli bir sabit ücret, her yıl, trust var olduğu sürece. Bir nesil boyunca fark yuvarlama hatası değil.

8. Yönetim ve süreklilik

Vakıf bir şirket gibi yönetilir: konsey toplantıları, tutanaklar, hesaplar, Sicil'e verilen ama yayımlanmayan gerçek faydalanıcı kaydı ve yıllık teyit. Varlık vakfa ait olduğundan, onu yönetenlere değil, konsey üyeleri tek bir varlığın tapusu değiştirilmeden yenilenebilir. Trustee değiştiğinde ise her hesap, hisse sicili ve tapu giden trustee'den gelene devredilmek zorundadır – aylar sürebilen, ücret ve bazı ülkelerde vergi doğuran bir süreç.

9. Gizlilik

Her iki araç da önemli olan anlamda özeldir. Vakfın tüzüğü tescil edilir ama iç tüzüğü, lehtarları ve varlık listesi kamuya açık değildir; gerçek faydalanıcı bilgisi Sicil'e ve yasal talep hâlinde makamlara gider, dünyaya değil. Trust tescilsizdir ve aynı ölçüde özeldir, ancak gizliliği hiçbir kamusal varlığa sahip olmamasıyla sağlanır – bu da bizi dördüncü noktaya döndürür: kimsenin göremediği bir yapı, yabancı bir mahkemenin görmezden gelmesi de kolay bir yapıdır.

10. Gelecek nesil için yönetişim

Veraset yazımızda incelediğimiz UBS Global Family Office Report 2026 bölümü, aile ofislerinin yalnızca %27'sinin mirasçılarını resmî olarak hazırladığını ortaya koydu. Vakıf bir yönetişim dersliğidir: bir kız için konsey koltuğu, güvenilir bir danışman için koruyucu rolü, lehtarların yanı sıra rolleri de adlandıran bir aile sözleşmesi. Trust ne kadar zarif yazılırsa yazılsın mirasçılara bir dilek mektubu ve başvurulacak bir trustee sunar.

Trust'ın hâlâ kazandığı durumlar

Hep tek bir cevaba varan karşılaştırma tavsiye değil reklamdır. DIFC trust'ının daha iyi araç olduğu aileler var ve tanınabilir özellikleri paylaşıyorlar. Birincisi, ortak hukuk dünyasına kök salmış aile – İngiliz, Avustralyalı, Kanadalı, Singapurlu – ki kendi vergi rejimi trust'a tam olarak nasıl davranacağını bilir, vakfa ise öngörülemez, bazen olumsuz sonuçlarla şirket gibi davranabilir. İkincisi, bağımsızlığı özellikle isteyen aile: servet için en güvenli şeyin, örneğin lehtarlar kırılgan, çatışma içinde ya da usulsüz etkiye açıksa, aileye hayır diyebilen profesyonel bir fidüsyer olduğuna karar vermiş kurucu. Üçüncüsü, hiçbir şeye sahip görünmemesi gereken bir lehtar için salt ihtiyari düzenleme – ihtiyari trust'ın yaratıldığı rol. Dördüncüsü de başka yerde zaten bir trust ekosistemi yürüten ve ikinci bir hukuki formdan hiçbir şey kazanmayan aile. Dördü için de DIFC Trust Law mükemmel bir modern kod, DIFC Mahkemeleri mükemmel bir forum. İkisine birden sahip olmak da mümkün: işletme grubunu ve gayrimenkulü tutan bir DIFC vakfı ile belirli bir kol ya da amaç için ihtiyari bir trust.

Ras Al Khaimah alternatifi

Aileler bazen DIFC'nin Emirlikler'deki tek ciddi vakıf yargı bölgesi olduğunu varsayar. En prestijlisi odur ve düzenlenmiş bir işi, DIFC lisanslı bir kuruluşu ya da büyük bir Dubai portföyünü tutacak bir vakıf için bankalar ve mahkemeler nezdindeki itibarı maliyeti haklı çıkarır. Ancak Ras Al Khaimah'nın uluslararası şirket sicili RAK ICC, kendi düzenlemeleri altında temel özellikleri paylaşan bir vakıf sunar – tüzel kişilik, konsey ve koruyucu yönetişimi, kurucunun saklı yetkileri, Tapu Dairesi ile kendi düzenlemesi kapsamında Dubai gayrimenkulü tutabilme – belirgin ölçüde daha düşük yıllık idame maliyetiyle ve uyuşmazlıklar için DIFC Mahkemelerinin yargı yetkisini seçme imkânıyla. Vakfı bir holding, bir portföy ve birkaç mülk tutacak ve DIFC adresine ihtiyaç duymayan bir aile için RAK ICC vakfı çoğu zaman daha ekonomik yapıdır. Her ikisi hakkında danışmanlık veriyor ve Polaris’in ana yargı bölgeleri karşılaştırmamızda ortaya koyduğumuz gibi gerçeklere göre öneriyoruz.

DIFC vakfı kurmak, adım adım

Trust, varlıklar güvende olsun diye kurucudan ortadan kaybolmasını ister. Vakıf, kurucunun odada kalmasına izin verir. Hizmet ettiğimiz aileler için bütün argüman bu.— Mohanad Almeshal, Kurucu Ortak ve Şirket Hukuk Müşaviri, Polaris Corporate Services