Bir: adı için seçilen bir vakıf
Yurt dışındaki bir danışman, müşterisinin DIFC'de kurmakta olduğu bir vakıf için bizden orada kayıtlı bir adres istedi. Makul bir talep ve fiyatını verdik: Merkez'de bir masa (desk); bu, vakfın az sayıda ikamet vizesine sponsor olmasına da imkân veriyor. Sonra danışman maliyetin bir endişe kaynağı olduğunu söyledi ve konuşma daha yararlı bir hâl aldı.
Vakıf bir holding aracıdır ve onu nereye koyacağınızı seçmeden önce sorulacak doğru soru, ne yapması gerektiğidir. İşyerine ve vizelere ihtiyacı varsa — personeli olan bir aile ofisi, vakıf üzerinden ikamet almak isteyen bir aile reisi — DIFC doğal bir yuvadır ve masa da bedelin bir parçasıdır. Hisse, bir banka hesabı ve belki Dubai'de gayrimenkul tutması ve iş oraya varırsa aileye bir common law mahkemesi sağlaması gerekiyorsa, bir RAK ICC vakfı bunları işletme maliyetinin çok küçük bir kısmına yapar. Kuruluş senedi (charter) ve iç yönetmeliği (by-laws) DIFC Mahkemeleri'ni ya da ADGM Mahkemeleri'ni seçebilir ve RAK ICC araçları, merkezin Tapu Dairesi ile yaptığı düzenleme kapsamında Dubai'de tam mülkiyetli (freehold) gayrimenkul tutabilir.
Danışmana bunu söyledik ve kendisinden bir daha haber alamadık. Belki müşterinin vizelere ihtiyacı vardır; belki Merkez'in adı ailedeki biri için önemlidir; bu da gerçek neden olduğu sürece meşru bir nedendir. Benim yapmayacağım şey, ilk konuşma bir amaçla değil bir yerle başladı diye, bir vakfın hiç kullanmayacağı bir işyeri için yapı var olduğu sürece her yıl para ödemektir.
Aynı disiplin her holding yapısı için geçerli. Aracın ne yapması gerektiğini tek bir paragrafta yazın: neyi tutuyor, kim yararlanıyor, kim kontrol ediyor, uyuşmazlıklara hangi mahkeme karar veriyor ve birinin ondan vizeye ihtiyacı var mı. Yetki alanı genellikle kendiliğinden belirlenir.
İki: lisans kolay; asıl soru banka
Bir bölgedeki üreticilerden satın alıp başka bir bölgedeki tesislere satan bir sanayi hammaddeleri taciri, aralarında bizim de bulunduğumuz üç sağlayıcıdan Dubai'nin prestijli emtia serbest bölgesinde bir şirket için fiyat istedi; yedek seçenek olarak da daha ucuz bir bölgeyi düşünüyordu. İnsanlar genellikle bunu istediği için bir genel ticaret lisansı ve henüz ihtiyacı olmayan, düzenlemeye tabi bir değerli metaller faaliyeti istedi.
İstediğinin fiyatını verdik, sonra da ihtiyacı olanın. Genel ticaret lisansı ilk yıl ve her yenilemede çok daha pahalıya mal oluyor ve bölgenin kendi kuralları, bu lisansın üçüncü bir tarafın onayını gerektiren faaliyetleri kapsamadığını söylüyor; dolayısıyla düzenlemeye tabi faaliyetin zaten ayrıca eklenmesi gerekecekti. O faaliyet de kendi içinde bir düzenleyici onayını, bir teminat mektubunu, tedarik zincirinin taranmasını ve ilk işlemden önce Mali İstihbarat Birimi nezdinde kaydı beraberinde getiriyor. Faaliyeti çıkarın, dördü de ortadan kalkar. Gerçekte ihtiyaç duyduğu lisans, belirli tek bir ticaret faaliyetiydi ve prestijli bölge ile daha ucuz olan arasındaki fiyat farkı, fiilen bir banka hesabına erişimin fiyatıydı.
Her tacire söylediğim şey şu: lisans işin kolay kısmı. Banka kararını bölgenin adına göre değil; iş modeline, karşı taraflara, akışlara ve kişilere göre verir ve bu kararı siz lisansın parasını ödedikten sonra verir. Bu yüzden herhangi bir devlet harcı ödenmeden önce, ilk olarak banka değerlendirmesini öneriyoruz. Hesap açılmayacaksa bunu şirket var olmadan önce bilmek daha iyidir.
Ardından, bir aracının bir bankanın uyum incelemesinden daha kolay geçeceği düşüncesiyle ticari aracılık lisansıyla başlayıp ticareti sonradan ekleyip eklememesi gerektiğini sordu. Benim görüşüm, bir lisansın şirketin ilk gününden itibaren gerçekte ne yapacağını tarif etmesi gerektiği. Banka birkaç ay içinde lisansı hesabın cirosuyla karşılaştırır ve açıkça ticaret yapan bir aracı, kendini kötü açıklayan bir dosyadır. Daha yumuşak bir lisans bir işi daha düşük riskli yapmaz; bir şey saklıyormuş gibi görünmesine yol açar.
Üç: her şeyi durduran dosyalama
Dubai'deki bir serbest bölgede bulunan ve kendi sektöründe düzenlemeye tabi bir şirket, 2025 yılına ait denetlenmiş hesaplarını sunmadı. Başta hiçbir şey olmadı. Sonra bölge şirketin portal hesabına bir yaptırım koydu ve sonuçlar sırayla geldi: lisans yenilenemedi; yenilenmiş lisans olmadan hissedarın vizesi işleme alınamadı; vize olmadan Emirates ID yoktu; Emirates ID olmadan da banka, şirketin beklediği hesabı açmadı. Eksik tek bir belge, her biri diğerleriyle ilgisizmiş gibi görünen dört şeyi durdurdu.
Aynı dosyadan iki ders daha çıktı. Birincisi, şirketin portal hesabını kim kontrol ediyorsa, herhangi bir şeyin sunulup sunulamayacağını da o kontrol eder. Başvuruyu hazırlayabiliyorduk ama düğmeye basamıyorduk; çünkü kullanıcı hakları başka birindeydi. Her sahip, şirketin serbest bölge portalındaki yönetici haklarının kimde olduğunu bilmeli ve bu hakları kendisi ya da kendisine hesap veren biri aracılığıyla tutmalı. İkincisi, sektör düzenleyicileri artık lisans verilerinden fazlasını topluyor: bu düzenleyici geçen yıl, bu yıl ve gelecek yıl için çalışan sayısını, personel maliyetlerini, BAE'deki tedarikçilere yapılan harcamaları ve tahmini kurumlar vergisini istedi.
Bunların hiçbiri olağandışı değil ve hiçbiri zor değil. Denetlenmiş hesapların son tarihi bellidir, portal hakları bir ayardır ve bir düzenleyicinin istediği veriler bir şirketin zaten elinde olması gereken verilerdir. Bunları isteğe bağlı saymanın bedeli bir para cezası değildir; şirketin durmasıdır.
Dört: düzgün ayrılmak
Uzun süredir BAE'de yaşayan iki kişi buradaki işlerini toparlıyor. İkisinin de aynı bankada vadeli mevduatları ve kredi kartları vardı. Biri aylar önce mevduatının vadesinden önce kapatılmasını istemişti; banka talebi kabul edip bir tarih verdi ve o tarih geçti. Dosyayı devraldığımızda para hâlâ mevduattaydı, vadesiz hesabı boştu ve pasaportunun süresinin dolmasına birkaç hafta vardı.
Bankalar kötü niyetten yavaş değildir. Vadeden önce kapatma manuel bir süreçtir, talep bir kuyrukta bekler ve ülkeden ayrılmış bir müşteri unutulması en kolay müşteridir. Ama sıra önemlidir. Bir mevduatı, müşteri geçerli bir Emirates ID taşırken ve bir şubeye gidebiliyorken kapatmak kolaydır; ikamet sona erdikten ve her talimatın yurt dışından doğrulanması gerektikten sonra ise çok daha zordur. Bir kredi kartı bir günde iptal edilebilir; ama hiçbir borç kalmadığını kanıtlayan borcu yoktur yazısı ancak 45 gün sonra düzenlenir ve ev sahipleri, işverenler ve resmî makamlar bu yazıyı isteyebilir.
Dolayısıyla ayrılmayı planlayan herkese tavsiyemiz, uçuştan üç ay önce bankayla başlamak: mevduatları ve kartları kapatın, her kapatmayı yazılı olarak teyit ettirin, 45 gün dolar dolmaz borcu yoktur yazısını isteyin ve son ödeme tamamlanana kadar bir vadesiz hesabı internet bankacılığı erişimiyle açık tutun. İkamet ilk değil, en son iptal edilmeli.
Dördünün ortak noktası
Amacı tanımlanmadan yeri belirlenen bir vakıf. Bankaya sorulmadan satın alınan bir lisans. Hesaplar sunulmadan denenen bir yenileme. Banka işini bitirmeden sona eren bir ikamet. Bu iki haftadaki her dosyada adımlar doğruydu, sıra yanlıştı ve her durumda çare sırayı yeniden düzeltmekti. Düzenleyiciler aynı noktayı kendi yollarıyla dile getirdi: Mali İstihbarat Birimi'nin yeni yönetmeliği bir bankanın bir ödemeyi üç gün bekletmesine ve FIU'nun onu otuz gün dondurmasına imkân veriyor; parasının neden hareket ettiğini, hareket etmeden önce belgelemiş bir şirket o günleri hiçbir şey açıklamak zorunda kalmadan geçirecektir. Bir kurumsal hizmet sağlayıcının yaptığı işin çoğu, işlerin doğru sırayla olmasını sağlamaktır.
Mohanad Almeshal, Ras el-Hayme ve Dubai'de lisanslı bir Tröst ve Kurumsal Hizmet Sağlayıcısı olan Polaris Corporate Services'in Kurucu Ortağı ve Kurumsal Hukuk Müşaviridir. Anlatılan vakalar gerçektir; kimliği belirleyen ayrıntılar değildir. Bu yazıdaki hiçbir şey, belirli bir şirket için vergi ya da yatırım tavsiyesi değildir.