Dubai'de göstermelik BAE vatandaşı ortak artık şirketi batıl kılmıyor, ancak gerçek sahipler bu düzenlemeyi ispat etmek zorunda

Dubai'de şirket artık muvazaa tespitine rağmen ayakta kalıyor

Dubai Temyiz Mahkemesi Genel Kurulu, 14 Temmuz 2025'te meseleyi karara bağladı. 2025 tarihli ve 8 sayılı Karar'a göre bir LLC, BAE vatandaşı ortağın göstermelik olması ya da BAE vatandaşlarının sermayenin yüzde 51'ine sahip olmaması nedeniyle, ana sözleşme 2021 Şirketler Kanunu'ndan önce yapılmış olsa bile iptal edilemez. BAE vatandaşıyla kurulan ortaklığın muvazaalı olduğuna ilişkin bir hüküm, şirketi bunun yerine geriye kalan gerçek ortakların LLC'sine ya da tek kişilik bir LLC'ye dönüştürür; paylar olguların ortaya koyduğu şekilde belirlenir. Bunun koşulu, söz konusu şirketin unsurlarının gerçekleşmiş olmasıdır.

Karar, Dubai mahkemeleri arasındaki bir görüş ayrılığına son veriyor. 1984 tarihli Şirketler Kanunu ve değişiklikten önceki hâliyle 2015 tarihli Kanun döneminde bir LLC'nin sermayesinin en az yüzde 51'inin BAE vatandaşlarına ait olması gerekiyordu ve bu unsuru taşımayan şirket batıldı. Davalar tanıdık bir kalıbı izliyor: çoğunluk ortağı olarak tescil edilen, hiç sermaye koymayan ve lisans sponsoru olarak sabit bir ücret alan bir BAE vatandaşı. Bu tür düzenlemeler bozulduğunda bazı kararlar şirketi batıl sayarak tasfiyesine hükmetti. Bir Dubai davasında alt derece mahkemeleri, yabancı sahipleri 1974'ten beri ortak olan üç şirket hakkında tam olarak bunu yaptı.

Genel Kurul, 2021 tarihli Kanun'un (2 Ocak 2022'den beri yürürlükte olan 2021 tarihli ve 32 sayılı Federal Kararname-Kanun) yüzde 51 kuralı içermeyen ve bir LLC'nin tek bir kişiye ait olmasına imkân veren 71. maddesine dayandı. Genel Kurul ayrıca Kanun'u mevcut şirketlere uygulayan ve onlara uyum için bir yıl süre tanıyan 359. maddeye dayandı. Genel Kurul'a göre bu süre bir engel oluşturmuyordu; çünkü bir şirket, muvazaalı ortaklık mahkemece tespit edilmeden bu durumu düzeltemez. Genel Kurul'un benimsediği içtihat çizgisi tek bir istisna tanıyor: 2021 tarihli Kanun yürürlüğe girmeden önce kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla zaten iptal edilmiş sözleşme. Tüm BAE mahkemelerini yalnızca federal Yargı İlkelerini Birleştirme Kurumu'nun ilkeleri bağlar (2019 tarihli ve 10 sayılı Federal Kanun); bir Genel Kurul kararı ise Temyiz Mahkemesi'nin tutumunu netleştirir ve Dubai mahkemelerine yol gösterir.

Payların gerçek sahibini ispat etmek

Genel Kurul, muvazaa tespitinin sonucunu değiştirdi; tespitin kendisini kolaylaştırmadı. Muvazaa, tarafların gerçek ilişkilerini gizleyen görünürdeki bir işlem üzerinde anlaşmasıdır; tarafları bağlayan ise gizli anlaşmadır. Böyle bir anlaşmanın bulunup bulunmadığı, Dubai Temyiz Mahkemesi'nin 2025/190 sayılı Ticari Temyiz kararında yinelediği gibi, ilk derece mahkemesinin takdirindeki bir vakıa meselesidir. Mahkemenin yerleşik kuralına göre ortaklar arasında ana sözleşmeye aykırı hiçbir husus yazılı delil dışında ispat edilemez; bu, taraflardan hiçbiri ileri sürmese bile uygulanan bir kamu düzeni kuralıdır (2025/151 ve 2025/160 sayılı Ticari Temyizler). Delil Kanunu'nun (2022 tarihli ve 35 sayılı Federal Kararname-Kanun) 67(3). maddesi de yazılı bir belgeye aykırı tanık delilini yasaklar.

190 sayılı Temyiz, bir talebin nasıl çöktüğünü gösteriyor. Yabancı bir ortak, kendi ortağı olarak kayıtlı olan ve BAE vatandaşlarına ait şirketin yalnızca eski kurala uymak için ortaklığa dahil edildiğini ve hiçbir ödeme yapmadığını ileri sürdü. Ancak iki ortak da ana sözleşmede nakdî payların bedelinin şirketin banka hesabına tamamen ödendiğini beyan etmişti ve 2018-2022 yıllarına ait denetlenmiş hesaplar ödemeyi doğruluyordu. 151 ve 160 sayılı Temyizlerde Mahkeme, payının bedelini hiç ödememiş bir ortağın sırf bu nedenle muvazaalı ortak sayılmayacağına ilişkin İstinaf Mahkemesi tespitini onadı: bu ortak söz konusu parayı şirkete borçludur ve onu yalnızca şirket dava edebilir.

Deliller ücret karşılığı bir sponsorluğu gösterdiğinde talepler daha ileri gidebiliyor. Aşağıda ele alınan 2023 tarihli federal davada mahkemeler, dosyadaki delillere dayanarak BAE vatandaşı ortağın sabit bir ücret alan, sermayesi, görevi ve kâr ya da zarardan payı bulunmayan bir lisans sponsoru olduğunu tespit etti. Eylül 2024 tarihli bir Dubai davasında yabancı ortaklar, BAE vatandaşı ortağın imzaladığı ve onun hiçbir ödeme yapmadığını ve sermaye koymadığını teyit eden belgeler sundu; ortak bu belgelere itiraz etti ve dava İstinaf Mahkemesi'ne geri gönderildi.

İncelediğimiz Abu Dabi kararları tescilli belgelere sıkı sıkıya bağlı kalıyor. Abu Dabi Temyiz Mahkemesi Nisan 2024'te, yüzde 49 paya sahip bir müdürün, noter onaylı bir değişikliğe ve ticaret lisansına karşı gerçek sahibin kendisi, yüzde 51'lik ortağın ise yalnızca göstermelik bir sponsor olduğunu ispat edemediğine ilişkin önceki kesinleşmiş kararına dayandı. Kendine ait tüzel kişiliği bulunmayan şahıs işletmesi (sole establishment) bakımından ise Mahkeme Ocak 2024'te, işletmenin noter onaylı bir tasarruf işlemi ve tescil yoluyla devredilmedikçe lisans sahibine ait olduğuna ve itiraz edilen adi bir ikrarın lisansın yerini alamayacağına hükmetti. Dubai Genel Kurulu'nun kararı LLC'leri konu alır; bu türden işletmeleri değil.

Bir tahkim şartı talebi neden mahkemenin dışında tutamadı

Dubai Temyiz Mahkemesi Eylül 2024'te, ortaklar arasındaki uyuşmazlıkları tahkime gönderen bir şartın, Dubai mahkemelerinin BAE vatandaşı ortağın yüzde 51'lik payının muvazaalı olup olmadığına karar vermesini engellemediğine hükmetti. Federal Tahkim Kanunu'nun (2018 tarihli ve 6 sayılı Federal Kanun) 4(2). maddesi, sulh yoluyla çözülemeyen konularda tahkimi yasaklar; talebin karara bağlanması ise BAE vatandaşlarının mülkiyetine ilişkin eski kuralın, yani bir kamu düzeni kuralının uygulanmasını gerektiriyordu.

Aynı karar, şirketlerin işyerlerinin tamamı Dubai emirliği dışında bulunmasına rağmen davayı Dubai'de tuttu: talep, BAE vatandaşı ortağın bizzat ortaklık sıfatına ilişkindi ve bu ortak Dubai'de yaşıyordu. Karar yalnızca muvazaa meselesine ilişkindir ve aynı şart kapsamındaki diğer ortaklık uyuşmazlıkları hakkında hiçbir şey söylemez.

Federal mahkemeler ve hâlâ açık bir nokta

Federal mahkemelerin en üstünde yer alan Federal Yüksek Mahkeme (Abu Dabi, Dubai ve Ras Al Khaimah'nın kendi temyiz mahkemeleri vardır), Mayıs 2023'te benzer bir sonuca ulaştı. Yüzde 51'lik ortaklığın muvazaalı olduğunu tespit eden alt derece mahkemeleri şirketin batıl olduğuna hükmetmiş ve kurucunun mirasçılarının tüm paylara ilişkin taleplerini reddetmişti. Federal Yüksek Mahkeme muvazaa tespitini onadı, ancak yürürlükten kaldırılmış 2015 tarihli Kanun'u uyguladığı için kararı bozdu: talepler, o tarihte zaten yürürlükte olan ve Bakanlar Kurulu ile yerel makamlarca belirlenen denetimler çerçevesinde yüzde 100'e kadar yabancı mülkiyete izin veren 2021 tarihli Kanun'a göre incelenmeliydi. Mirasçılar, şirketin faaliyeti olan demirciliği tam yabancı mülkiyete açık faaliyetler arasında gösteren emirlik yatırım rehberine dayanmıştı. Mahkeme, Dubai Genel Kurulu'nun daha sonra yaptığı gibi bir dönüşüm mekanizmasını ayrıntılı olarak ortaya koymadı.

İspat konusunda bir soru açık kalıyor. 2022 tarihli Delil Kanunu, yazılı bir belgeye kanunen yasaklanmış ya da kamu düzenine aykırı bir husus içerdiği gerekçesiyle itiraz edildiği hâllerde tanık deliline izin verir (68(4). madde); paravan ortaklığın varlık nedeni de vatandaşlık kuralını dolanmaktı. Bu nedenle yabancı bir ortağın Dubai'de bu durumu belge olmadan ispat edip edemeyeceği, incelediğimiz kararlarla çözülmüş değildir: yazılı delilde ısrar eden 151 ve 160 sayılı Temyizler, vatandaşlık sorunu bulunmayan bir serbest bölge şirketine ilişkindi; 190 sayılı Temyiz ise bu noktayı karara bağlamadan bıraktı. Eski Delil Kanunu dönemine ait 2016 tarihli bir iş davasında Ras Al Khaimah Temyiz Mahkemesi, kanunu dolanmak için başvurulan muvazaanın her türlü delille ispat edilebileceğini kabul etti; ancak işçinin aslında ortak, lisans sahibinin ise yalnızca sponsor olduğuna ilişkin tanık beyanlarına dayalı tespiti bozdu, çünkü bu tespit lisans sahibinin dükkânın yalnızca kendisine ait olduğuna ilişkin kendi beyanını göz ardı ediyordu.

2021 tarihli Kanun'un değiştirmedikleri

Tam yabancı mülkiyet genel kuraldır, istisnasız bir kural değildir. Şirketler Kanunu'nun 10. maddesi, Bakanlar Kurulu'na stratejik etkisi olan faaliyetleri ve bunların lisanslanmasına ilişkin denetimleri belirleme yetkisi verir; her emirliğin yetkili makamına da lisansladığı şirketlerin sermayesinde ya da yönetim kurulunda BAE vatandaşlarına ait bir oran belirleme imkânı tanır. 2021 tarihli ve 55 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı stratejik faaliyetleri sayar: güvenlik, savunma ve askerî faaliyetler; bankalar, döviz büroları, finansman şirketleri ve sigorta; para basımı; telekomünikasyon; hac ve umre hizmetleri; Kur'an hafızlık merkezleri; ve yüzde 100 vatandaş katılımı gerektiren balıkçılıkla ilgili hizmetler. Listedeki diğer faaliyetler için vatandaş katılımını, lisansı onaylarken ilgili sektör düzenleyicisi belirler.

Genel Kurul'un dönüştürülen şirketin unsurlarının gerçekleşmiş olması koşulu tam da burada önem kazanabilir. İncelediğimiz kararların hiçbiri, faaliyeti hâlâ BAE vatandaşlarına ait bir pay gerektiren bir şirketi ele almıyor ve bir muvazaa tespitinin böyle bir şirketi tamamen yabancılara ait bir şirkete dönüştüreceğini varsaymayız.

Bir düzenleme çözülüp paylar yeniden dağıtıldığında 17. madde önem kazanır. Bir ortağın sermaye katkısı nakit ya da değeri biçilmiş ayın olmalıdır; emek yalnızca müteselsilen sorumlu bir ortak tarafından getirildiğinde katkı sayılır, itibar ya da nüfuz ise hiçbir zaman sayılmaz. Dubai Temyiz Mahkemesi Mayıs 2025'te bu kuralı uygulayarak, belgelerde emek katkısı olarak tanımlanan yüzde 40'lık bir LLC payını batıl saydı.

Beyan edilmiş nominee farklı bir düzenlemedir

Mahkeme davaları, bir vatandaşlık kuralını karşılamak amacıyla çoğunluk ortağı olarak kaydedilen, ancak payının arkasındaki yan düzenleme kayıt dışında kalan bir BAE vatandaşına ilişkindir. 2023 tarihli ve 109 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, bugünkü nominee paylarının beyan edilmesini zorunlu kılar. Gerçek faydalanıcı, yüzde 25 veya daha fazlasına nihai olarak sahip olan ya da bunu kontrol eden gerçek kişidir (5. madde). Ortakları mütevelli (trustee) ya da nominee sıfatıyla pay sahibi olan bir şirket, bunu her birinin temsil ettiği kişilerin bilgileriyle birlikte ortaklar siciline kaydetmek (10. madde) ve bir değişikliği öğrenmesinden itibaren 15 gün içinde gerçek faydalanıcı sicilini güncellemek (8. madde) zorundadır. Gerçek faydalanıcının değişip değişmediğine ilişkin bir beyan olmaksızın hiçbir mülkiyet değişikliği tescil edilemez. Karar, finansal serbest bölgelerde uygulanmaz.

Dolayısıyla şirket ve sicil makamı, beyan edilmiş bir nominee'nin arkasında kimin durduğunu bilir. İncelediğimiz kararların hiçbiri bu şekilde kayda geçirilmiş bir nominee'ye ilişkin değildir; her biri kayıt dışında tutulan bir düzenleme etrafında şekillendi. Karar bir beyan kuralıdır: hiçbir hükmü, bir nominee'nin payını bir faaliyet için hâlâ geçerli olan vatandaş katılımı şartının karşılanmasında hesaba katılır hâle getirmez.

Eski 51/49 yapılarının sahipleri neleri kontrol ediyor

İşe belgelerle başlıyoruz: BAE vatandaşı ortağın imzasını taşıyan ve onun hiçbir ödeme yapmadığını ve bir ücret aldığını teyit eden her belge, bu ödemelerin kayıtları ve sermayeyi kimin finanse ettiğine dair banka kayıtları. Ardından bunları ana sözleşme ve denetlenmiş hesaplarla karşılaştırıyoruz. Bu belgeler onun payının ödendiğini beyan ediyorsa, bu, 190 sayılı Temyiz'de talebi çürüten delilin aynısıdır ve doğrudan ele alınması gerekir.

Sırada şekil ve faaliyet var: işletmenin bir LLC mi yoksa şahıs işletmesi mi olduğu ve faaliyetinin Bakanlar Kurulu'nun stratejik listesinde yer alıp almadığı ya da vatandaş katılımına ilişkin bir emirlik kuralına tabi olup olmadığı. Müdürlerin doğru tutmak ve her ocak ayında makamlara sunmak zorunda olduğu ortaklar sicili (74. madde) ile gerçek faydalanıcı sicili, sahiplerin gerçek durum olarak anlattıklarıyla karşılaştırılır.

Ardından izlenecek yol belirlenir. BAE vatandaşı ortak işbirliği yapıyorsa, doğrudan yol pay devri ve ana sözleşme değişikliğidir: değişiklik Arapça olmalı ve yetkili makamca onaylanmalıdır, aksi hâlde batıldır (14. madde); ticaret siciline tescil ile hüküm doğurur (15. madde). İşbirliği yapmıyorsa yol mahkemede dava açmaktır (2024 tarihli Dubai davasında bir tahkim şartı buna engel olmadı); dava delile dayanır ve zaman alır.

Sahipler açısından tablo

Dubai'de Genel Kurul iptal ve tasfiye tehdidini ortadan kaldırdı; Federal Yüksek Mahkeme de aynı yönü işaret ediyor. Geriye kalan, bir delil tartışmasıdır. Yan mektupları (side letter) ve ödeme kayıtlarını saklamış sahipler, düzenlemesi yalnızca sözlü konuşmalarda kalmış olanlardan çok daha güçlü bir konumdadır.

Bu makale, BAE mahkeme kararlarını ve mevzuatını 1 Kasım 2026 itibarıyla aktarır. Genel bilgi niteliğindedir, hukuki danışmanlık değildir. Polaris bir hukuk bürosu değildir; uyuşmazlıklarda BAE'de ruhsatlı avukatlarla birlikte çalışırız.